Sociaal domein

Toelichting wijzigingen

Verzamelbesluit / financiële rechtmatigheid

1.    Vervolgonderzoek Skaeve Huse

De kosten van het vervolgonderzoek om de ontwikkeling van Skaeve Huse in Almelo verder uit te werken bedragen 35.000 euro. Dit wordt bekostigd uit de reserve centrumgemeente MO+BW.

2.   Specifieke uitkering gedupeerden toeslagenaffaire

Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente een specifieke uitkering voor hulp aan gedupeerden door de toeslagenaffaire. Op basis van de verantwoording 2024 ontvangt de gemeente Almelo 283.000 euro. Voor 2025 wordt een uitkering verwacht van 300.000 euro.

3.   Meicirculaire 2025 gemeentefonds (Zomerrapportage 2025 - D/25/767228 )

De definitieve uitkomsten van de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds zijn verwerkt in de begroting. De middelen voor beschermd wonen, beschut werk en problematische schulden zijn toegevoegd aan dit taakveld.

4.   Septembercirculaire 2025 gemeentefonds (D/25/803297 )

De definitieve uitkomsten van de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds zijn verwerkt in de begroting. De middelen voor beschermd wonen, compensatie loonkostensubsidies beschut werk en de spreidingswet zijn toegevoegd aan dit taakveld.

5.   Impulsbudget sociale infrastructuur (D/25/800908 )

Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente een impulsbudget sociale infrastructuur voor de versterking van sociaal ontwikkelbedrijven. Dit budget wordt ingezet om de voorbereidings- en inrichtingskosten te bekostigen die samenhangen met het opstellen van het regionale plan van aanpak. Het plan, dat in samenwerking met de regiogemeenten en Ontplooj wordt ontwikkeld, wordt naar verwachting eind 2026 opgeleverd. Voor de inzet van deze middelen wordt een meerjarig incidenteel project ingesteld en daartoe wordt 384.000 euro gedoteerd en onttrokken aan de reserve overlopende werken.

6.    Verlenging pilot zorg in onderwijs (D/25/761617 )

Op speciaal onderwijs De dr. Herderscheeschool is De Twentse Zorgcentra in 2024 gestart met de pilot
Zorg in Onderwijs. In vier klassen is het afgelopen jaar de basisjeugdhulp collectief bekostigd die eerder individueel werd beschikt. De door een extern bureau uitgevoerde monitoring van het project geeft positieve resultaten weer. Het college heeft besloten de pilot te verlengen tot en met december 2025 en deze uit te breiden naar de gehele school.

7.   Verlenging pilot collectief arrangeren (D/25/759999 )

Op speciaal onderwijs De Rietpluim krijgt een groot deel van de leerlingen ondersteuning
vanuit de jeugdhulp. Het college heeft besloten om de huidige pilot Collectief Arrangeren te
verlengen tot en met 31 december 2025. Hierdoor wordt de basisjeugdhulp niet individueel per
leerling geïndiceerd, maar is deze collectief voor alle leerlingen beschikbaar.

8.    Rechtmatigheid meerjarige projecten

Door aanscherping van de regels voor begrotingsrechtmatigheid dient ook bij het totaal van meerjarige incidentele projecten te worden bepaald of deze niet leiden tot een overschrijding van de lasten op het niveau hoofdtaakveld, het autorisatieniveau van de raad. Bij een voorziene overschrijding wordt de begroting hierop aangepast. De mutatie is budgettair neutraal, omdat tegelijkertijd eenzelfde bedrag wordt onttrokken aan de reserve overlopende werken.

Diverse bijstellingen

9.   Opvang vluchtelingen Oekraïne

Vanuit het Rijk worden middelen ontvangen, gebaseerd op een normbedrag voor het aantal beschikbaar gestelde bedden en de opvangperiode. Het normbedrag is in 2025 verlaagd van 61 euro in 2024 naar 44 euro per bed. Op basis van het normbedrag is de bijdrage voor de opvang 6,3 miljoen euro over 2025. Hiervoor worden diverse kosten gemaakt. Het gaat bijvoorbeeld om huisvestingskosten, het afnemen van schoonmaakdiensten, personele inhuur (zoals onder andere een locatiemanager, huismeesters, tolken en uitvoeringskosten). Omdat de regeling niet gewijzigd is, wordt ervan uitgegaan dat het Rijk niet overgaat tot terugvordering van het overschot op het normbedrag en wordt een voordeel van 1,9 miljoen euro gestort in de reserve opvang vluchtelingen.

 10.   Inkomensregelingen Bijstand – BUIG

Aantal en kosten bijstandsdossiers
Hoewel er landelijk een stijgende trendlijn is waar te nemen ten aanzien van het aantal bijstandsdossiers, kent Almelo nog een dalende trendlijn. In de programmabegroting 2025 werd uitgegaan van een gemiddelde van 2.270 dossiers. In de periode januari tot oktober 2025 is het aantal dossiers gedaald van 2.242 naar 2.165. Gezien de huidige arbeidsmarkt verwachten we dat het aantal bestandsdossiers tot eind 2025 ongeveer gelijk blijft.

We signaleren daarbij dat een deel van de inwoners die recent zijn uitgestroomd naar werk, een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt heeft. Bij economische tegenwind of het wegvallen van tijdelijk werk bestaat het risico dat zij opnieuw een beroep moeten doen op de bijstand.

Rijksbudget - BUIG
Het definitieve budget 2025 is onlangs bekend gemaakt. Dit is 2,9 miljoen euro hoger dan het nader voorlopig budget. In het definitieve BUIG-budget is de compensatie voor de loon- en prijsbijstelling opgenomen, dit valt voor Almelo 528.000 euro voordeliger uit dan verwacht.

Per saldo verwachten we een positief resultaat van 1,4 miljoen euro op de BUIG in 2025.

11.    Budgetoverheveling problematische schulden

In 2025 zijn extra middelen beschikbaar gesteld om problematische schulden aan te pakken. De middelen zullen in 2026 worden ingezet voor coaching en nazorg door coaches financiën. We zetten in op ten minste 6 maanden intensieve coaching en begeleiding van inwoners, ze te ondersteunen meer zelfredzaam te zijn en vaardigheden te ontwikkelen om zelf hun financiën te kunnen beheren. Hiermee kunnen we instroom in bewindvoering voorkomen en mogelijk versnelde uitstroom uit bewindvoering mogelijk maken. De middelen worden in 2025 niet besteed, in verband met de voorbereiding op deze aanpak.

12.   Vaststelling subsidies 2024 (D/25/769225)

Een aantal subsidies in het kader van minima van 2024 zijn lager vastgesteld in 2025, wat leidt tot een incidenteel voordeel van 107.000 euro.

13.   Compensatie CAO Wsw en nieuw beschut

Het Rijk stelt via een decentralisatie-uitkering middelen beschikbaar om medewerkers van sociaal ontwikkelbedrijven te compenseren voor negatieve inkomsten door fiscale maatregelen. Deze groep is bovengemiddeld geraakt, omdat zij vaak parttime werken tegen minimumloon en weinig mogelijkheden hebben hun inkomen te verbeteren.
Als grootste gemeente binnen het samenwerkingsverband ontvangt Gemeente Almelo hiervoor in de decembercirculaire een decentralisatie-uitkering van 390.000 euro. Deze kosten kunnen echter gedekt worden uit de reeds gereserveerde middelen in het gemeentefonds voor loonstijgingen in de Wsw. Dit komt overeen met een compensatie van 504 euro per medewerker. Conform de gemaakte afspraken tussen VNG, Cedris en het Rijk worden deze middelen volledig ingezet voor de compensatie van de medewerkers Wsw en nieuw beschut van het gehele samenwerkingsverband.

14.   Wmo

Het voordeel op de lasten bij Wmo is veroorzaakt door lagere lasten bij PGB en de algemene voorzieningen. In 2025 is ingezet op het verder versterken en verbreden van de algemene voorzieningen. Het gebruik ontwikkelt zich geleidelijk. De bijstelling levert in 2025 een incidenteel voordeel op.

15.    Jeugd

De bijstelling betreft 2,575 miljoen euro voordelig op basis van de meest actuele prognose van de lasten. In de zomerrapportage zijn de belangrijkste oorzaken hiervoor al benoemd, namelijk:

• De financiële impact van de nieuwe inkoop Jeugdhulp is lager dan verwacht.
• Het aantal jeugdigen met jeugdhulp is lager dan verwacht.

Het voordeel op de lasten van 2,575 miljoen euro is eenmalig. Voor de jaren 2026 en verder wordt ingezet op het verlagen van de instroom in de jeugdhulp (o.a. het voorkomen van uithuisplaatsingen) en de inzet op stevige lokale teams als onderdelen van de bij de Perspectiefnota 2026-2029 aangegeven besparingsmaatregelen.

16.    Maatschappelijke opvang

De extra lasten voor Maatschappelijke opvang hebben binnen de centrumgemeentetaken betrekking op:

• De opvang van jongeren vanuit centrumgemeente Almelo in het kader van Kamer-Raad in Enschede. De verwachte kosten voor de plaatsing van 7 jongeren zijn 109.000 euro.
• Een administratieve wijziging van de subsidie aan Humanitas ten behoeve van het verhuizen, het inrichten van de tijdelijke locatie en het continueren van de 24-uursopvang op de tijdelijke locatie.
• De winternoodopvang is eerder opengegaan, extra last 24.000 euro.

17.    Veilig Thuis Twente

De lasten zijn met 80.000 euro verhoogd om Veilig Thuis Twente in staat te stellen haar wettelijke taken te blijven uitvoeren.

18.    Beschermd Wonen
  Betreft een minimale aanpassing van lasten op basis van de actuele prognose.